Uluslararası vergilendirmede uzaktan çalışma anlayışı değişiyor mu?
Amerika’da bir şirkette ücretli olarak çalışıyorsunuz. Kişisel veya ailevi sebeplerden dolayı yılın belli bir kısmını vatandaşı olduğunuz ülkede - veya başka bir ülkede - uzaktan çalışarak geçirmek istiyorsunuz. Talebinizi şirketinize ilettiniz. Ancak talebiniz, potansiyel vergi riskleri veya şirketinizin uzaktan çalışma politikalarındaki belirsizlikler sebebiyle reddedildi. Hatta hastalandınız ve kendi ülkenizde tedavi görmek istediniz ancak Amerikan şirketiniz bu durumda dahi kendi ülkenizden çalışmanıza izin vermedi. Bu gibi durumlarda, talebinizi kabul etmelerini desteklemek için şirketinizden neleri değerlendirmelerini isteyebilirsiniz?
Diğer taraftan, diyelim ki şirketiniz talebinize olumlu yanıt verdi. Ülkenize döndünüz veya büyük bir heyecanla başka bir ülkede Amerikan işvereniniz için uzaktan çalışmaya başladınız. Kendi evinizi, bir otel odasını, müşterinizin ofisinin bir odasını ofisiniz olarak kullanıyorsunuz. O sırada, işvereninizin iş yaptığı o ülkeye gelmişken, mevcut veya potansiyel müşterileri ziyaret etmeye, toplantılar yapmaya veya şirketiniz için iş geliştirici faaliyetlerde bulunmaya başladınız. Bu gibi durumlarda şirketiniz ve sizin tarafınızdan dikkat edilmesi gereken konular nelerdir? Amerikan şirketinden elde ettiğiniz ücret gelirleriniz, uzaktan çalıştığınız o ülkede vergiye tabi olacak mıdır?
Eğer benzer bir durumdaysanız veya işvereninize benzer bir talebiniz var ise, gelin bu soruları birlikte değerlendirelim.
OECD tarafından ikili anlaşma hükümlerinin yorumuna ilişkin bazı güncellemeler yapıldı
Başka bir ülkede bulunmak suretiyle uzaktan çalışma metodu, hem işveren hem de çalışan için bir takım hukuki, vergisel ve sosyal güvenlik ile ilgili konular acısından sıkıntılı sonuçlar yaratabilecek bir durumdur. İşverenin bulunduğu ülkenin ve uzaktan çalışılacak ülkenin kendi kuralları, mahkeme kararları, özelgeleri ve uluslararası anlaşma metinleri dikkate alınarak, işin niteliği, çalışmanın süresi, faaliyetlerinizin işletmenin bütününe göre niteliği ve önemi gibi hususlar bir bütün olarak ele alınıp değerlendirilmesi gerekir.
Bugüne kadar, uluslararası cifte vergilendirmeyi önleme anlaşmalarında yer alan hükümler, uzaktan çalışmanın işveren açısından vergisel boyutunu açıklamakta yetersiz kalıyordu. 19 Kasım 2025 tarihinde OECD tarafından anlaşma hükümlerinin yorumuna ilişkin bazı güncellemeler yapıldı. Bu güncellemelerle, uzun süredir anlaşmanın yorumunda var olan belirsizlikler giderilmeye çalışılıyor.
Örneğin, bugün işvereniniz, uzaktan çalışma talebinizi reddetmeden önce, talebinizin nedenlerini ve size özgü koşullarını iyi değerlendirebilmelidir. Çünkü eskiden yapılan değerlendirmelerde, her ev-ofis (home office), işveren için bir işyeri oluşturur temel prensibi ile başlanıyordu. Bugün ise değerlendirmelere, her ev-ofis işveren için otomatik olarak bir işyeri oluşturmayacaktır anlayışıyla başlanabilmelidir. Her bir durum kendine özgü olguları ve koşulları ile birlikte değerlendirilmelidir.
Yine örneğin, eskiden uluslararası anlaşmalar yorumlanırken, yorumlarda diğer ülkede ne kadar sürelik bir çalışma yapılacağına ilişkin bir belirleme bulunmuyordu. OECD, ilk kez, bir çalışanın ev-ofisinin ne zaman "işverenin emrine amade" (at the disposal of the employer) bir işyeri olarak kabul edilebileceğine dair sayısal bir eşik sunmuştur. Yeni yorum metni uyarınca, bir çalışanın herhangi bir 12 aylık dönemde toplam çalışma süresinin %50'sinden azını evinde geçirmesi durumunda, bu konumun işveren için bir "işyeri" oluşturmadığına dair genel bir anlayış ile hareket edilmesi uygun olacaktır. Bu eşik, sınır ötesi uzaktan çalışma düzenlemelerinde işletmelerin maruz kaldığı belirsizliği azaltmayı amaçlamaktadır.
Bu eşiğin aşılması, otomatik olarak bir işyeri oluştuğu anlamına gelmeyecektir. Ancak, bu durumda da "ticari neden" ve "sabitlik" gibi diğer ölçütlerin kapsamlı bir analizi gerekli hale geliyor. Çünkü, diğer ülkede gerçekleştirilen faaliyetlerde “ticari neden” ve “sabitlik” unsurlarının bulunuyor olması hem işveren hem de çalışan açısından vergisel, hukuki ve sosyal güvenlik ile ilgili konular açısından risk taşımaktadır.
Özetle, başka bir ülkede bulunmak suretiyle uzaktan çalışma metodu, aslında hem işveren hem de çalışan açısından bir bütün olarak değerlendirilmesi gereken bir konudur. 18 Kasım 2025 tarihinde OECD tarafından Model Anlaşma yorumunda yapılan bazı değişikliklerle, uzaktan çalışma halinde oluşacak bazı vergilendirme konularına OECD’nin bakış açısının değiştiğini görmüş olduk.